Przelewy do Polski 4.6700 -0.43% 

Przelewy do Wielkiej Brytanii 4.8090 -0.33% 

Przelewy do Polski 4.6700 -0.43% 

Przelewy do Wielkiej Brytanii 4.8090 -0.33% 

Festiwal na wyspie Wight - w rocznicę obrony miasta przez ORP „Błyskawica”

ORP Blyskawica - 1940 r.

Dla upamiętnienia zasług załogi niszczyciela ORP "Błyskawica" na wyspie zorganizowany został 4-dniowy festiwal. Od 4 do 7 maja obędą się liczne uroczystości, którym towarzyszyć będą także koncerty, wystawy i wydarzenia sportowe. Ideą obchodów jest upamiętnienie bohaterstwa polskiej załogi oraz polsko-brytyjskiego partnerstwa w walce przeciwko inwazji Niemiec podczas II wojny światowej. W tym czasie przypada 75 rocznica obrony miasta Cowes przez polski okręt.

Program festiwalu
W planie imprezy przewidziano szereg atrakcji, wśród których każdy z uczestników powinien znaleźć coś interesującego dla siebie. Jednym z istotniejszych elementów będzie wizyta polskiego okrętu ORP „Gniezno”, który stanie na redzie od 4 do 7 maja - na czas trwania festiwalu. Do Cowes z tej okazji przypłynie także brytyjski niszczyciel – Royal Navy Type 45 Destroyer, który tak samo jak polski statek, pozostanie tam przez następne cztery dni.

Zaprezentowana zostanie, przywieziona specjalnie na tę okazję z Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, wystawa fotografii przygotowanej przez Lecha Trawickiego, poświęcona ORP „Błyskawica”. Obchody zostaną również uświetnione paradą z udziałem Orkiestry Reprezentacyjnej Wojska Polskiego. Kolejnym elementem będzie III edycja Regat dookoła Wyspy Wight. Zawody organizowane są przez Yacht Klub Polski „Londyn” przy współpracy z Royal London Yacht Club. Załogi z Polski, Wielkiej Brytanii i Niemiec będą ścigały się płynąc z tej okazji historyczną trasą wokół Isle of Wight – tą samą, którą pokonali uczestnicy regat rozegranych 22 sierpnia 1851 r., dających początek zmaganiom o Puchar Ameryki.

Organizatorzy i idea imprezy
Obchody rocznicy organizowane są przez Stowarzyszenie Przyjaciół ORP „Błyskawica” przy współpracy z Ambasadą RP w Londynie. Polski ambasador Arkady Rzegocki, zapraszając na festiwal powiedział:

- Obchody 75. rocznicy obrony Cowes przez ORP Błyskawicę są wspaniałą okazją do upamiętnienia polsko-brytyjskiego braterstwa broni oraz pogłębiania wiedzy o naszej wspólnej historii. Odwaga i działania załogi „Błyskawicy” stanowią prawdziwe uosobienie hasła o walce „za naszą i waszą wolność" – więzi zawarte w tych tragicznych okolicznościach są elementem naszej wspólnej tożsamości, fundamentem naszego partnerstwa, oraz inspirującym przykładem dla przyszłych pokoleń.

Uroczystości w Cowes w tym roku zostały włączone w ramy obchodów Polish Heritage Day (PHD). Jest to inicjatywa realizowana pod patronatem Ambasady RP w Londynie oraz konsulatów w Edynburgu i Manchesterze, której celem jest ustanowienie w Wielkiej Brytanii polskiego święta. PHD, czyli Dzień Polskiego Dziedzictwa ma przypominać o dokonaniach i zasługach naszych rodaków dla Zjednoczonego Królestwa, zwłaszcza w okresie II wojny światowej. Jego zadaniem będzie także zaakcentowanie roli i dużego wkładu wnoszonego również obecnie przez młodsze pokolenia Polaków do brytyjskiej tkanki społecznej. Święto miałoby nawiązywać do obchodów uroczystości Konstytucji 3 maja w Polsce i dlatego celebrowane będzie co roku w pierwszy weekend przypadający po tej dacie.

Obrona Cowes przez polski niszczyciel

W nocy z 4 na 5 maja 1942 r. niemieckie lotnictwo przypuściło zmasowany atak na Cowes. Do bombardowania miasta wysłanych zostało ok. 160 ciężkich niemieckich maszyn. Biorąc pod uwagę dużą przewagę atakujących i stosunkowo niewielkie możliwości obronne tej niedużej miejscowości, miasto zostałoby prawdopodobnie zrównane z ziemią. Na szczęście wcześniej do portu przybił ORP „Błyskawica”, na rutynowy przegląd i uzupełnienie zapasów. Zgodnie z rozkazami Royal Navy, którym w tym czasie podlegał nasz niszczyciel, okręt podczas postojów w porcie miał być w dużym stopniu rozbrojony. Jednak Polacy znaleźli sposób na ominięcie zarządzeń brytyjskiego dowództwa i trzymali statek cały czas uzbrojony po zęby.

Dzięki temu kiedy niemieckie bombowce przypuściły atak na miasto „Błyskawica” był w pełni gotowy do walki. Siła ognia pokładowego dział przeciwlotniczych w dużej mierze powstrzymała nalot Luftwaffe. Załoga polskiego statku, pod dowództwem komandora porucznika Wojciecha Franckiego, prowadziła ostrzał niemieckich samolotów z taką skutecznością, że uniemożliwiła im wykonane zadania, jakim było zniszczenie Cowes i znajdującej się tam stoczni. Ponadto intensywność ognia, jakim odpowiedziano z pokładu polskiego niszczyciela, była tak duża, że miasto szybko zostało spowite kłębami dymu z dział przeciwlotniczych, co dodatkowo zmniejszyło jeszcze efektywność bombardowania. Mieszkańcy miejscowości opowiadali, że mimo zadymy pokrywającej okolicę widzieli rozgrzane do czerwoności, jarzące się lufy okrętu, które załoga statku polewała wiadrami wody, żeby móc kontynuować zażarty ostrzał. Po odparciu hitlerowskiego ataku Polacy pomogli w gaszeniu pożarów i niesieniu pomocy poszkodowanym.

W wyniku nalotu zginęło 70 mieszkańców. Mimo że do ataku skierowano 160 ciężko uzbrojonych niemieckich bombowców, miasto poniosło niewielkie straty. W dowód wdzięczności dowódca okrętu otrzymał od mieszkańców pamiątkowy medal i od tamtej pory rocznica zdarzenia jest co roku upamiętniana uroczystościami z udziałem władz Cowes. W 2004 r. jeden z placów otrzymał nazwę „Francki Place”.

Historia ORP „Błyskawica”

Okręt został zbudowany w 1935 r. w stoczni w Cowes i oddany do użytku w 1936 r. W tym samym czasie, również na zamówienie polskiego rządu, w tych samych zakładach powstał też drugi słynny polski niszczyciel - ORP „Grom”. ORP „Błyskawica” osiągał prędkość 39 węzłów i razem z „Gromem” oba statki były wówczas najszybszymi niszczycielami na świecie. Polska, po odzyskaniu niepodległości po I wojnie światowej, nie dysponowała przemysłem stoczniowym, który pozwalałby na samodzielne stworzenie tej klasy okrętów.

W 1938 r. „Błyskawica” rozpoczął służbę na Morzu Bałtyckim. 30 września 1939 r., wraz z dwoma innymi polskimi niszczycielami („Gromem” i „Burzą”), zgodnie z założeniami operacji „Peking”, przedostał się do Wielkiej Brytanii. Od 3 września 1939 r. zaczął pełnić służbę pod rozkazami Royal Navy. Od tego momentu aktywnie partycypował w działaniach II wojny światowej, aż do ostatnich dni walk w Europie. Brał udział w walkach na Atlantyku, Morzu Północnym i Morzu Śródziemnym. Uczestniczył m.in. w: kampanii norweskiej, ewakuacji Dunkierki, bitwie o Atlantyk, operacjach „Torch” i „Overlord” oraz bitwie pod Ushant. Wsławił się także opisaną powyżej obroną miasta Cowes. Działalność u boku aliantów zakończył udziałem w operacji „Deadlight”. W 1946 r. w wyniku decyzji komunistycznych władz w Polsce, został przejęty przez Royal Navy. Pod polską banderę powrócił w drugiej połowie 1947 r. Większość załogi, wiedząc że po powrocie do ojczyzny zajętej przez sowietów czeka ich więzienie bądź śmierć, zdecydowała się pozostać w Wielkiej Brytanii. Wielu z nich osiedliło się i założyło rodziny właśnie w Cowes, gdzie do tej pory mieszkają ich potomkowie.

ORP Błyskawica w Gdyni - 2013 r.
ORP Błyskawica w Gdyni (obecnie).

Po poważnej awarii w 1967 r. kolejny remont uznano za nieopłacalny i od tamtej pory „Błyskawica” pozostawał w Świnoujściu jako stacjonarny okręt obrony przeciwlotniczej. Od 1976 r. zacumowany jest w Gdyni jako okręt-muzeum. Jest najstarszym na świecie zachowanym niszczycielem.

 

Opracowanie: Kajetan Soliński, England.pl, 02.05.2017

 

 

 

 

Aktualności 

Orientacyjny kurs dla transakcji
powyżej 10 000 GBP

Do Polski4.7200 

Do W. Brytanii4.7690 

Negocjacje możliwe już
od 2000 GBP


Kontakt do Dealera