Przelewy do Polski 4.7400 0.21% 

Przelewy do Wielkiej Brytanii 4.8690 0.00% 

Przelewy do Polski 4.7400 0.21% 

Przelewy do Wielkiej Brytanii 4.8690 0.00% 

Rolls-Royce ukarany gigantyczną grzywną

Gdyby nie Brexit i wybór Trumpa, to na pierwszych stronach brytyjskich gazet w ostatnich tygodniach widniałaby afera korupcyjna, której głównym, negatywnym bohaterem jest jeden z najbardziej znanych w świecie koncernów; marka, która od ponad stu lat jest chlubą brytyjskiego przemysłu. Rozmiary śledztwa, jego koszty i wysokość nałożonej kary, nie mają precedensu w historii brytyjskiego wymiaru sprawiedliwości. Cała sprawa rzuca też sporo światła na charakter powiązań między polityką a gospodarką w UK oraz mechanizmy międzynarodowych kontraktów.

Najpierw należy wyjaśnić, co obecnie znaczy marka Rolls-Royce, ponieważ dużo się zmieniło od 1906 r., kiedy producent samochodów Henry Royce i sprzedawca samochodów Charles Rolls założyli spółkę akcyjną Rolls-Royce Limited. Już od 1914 r. firma oprócz samochodów zaczęła produkować także silniki samolotowe, w tym w latach 30. dla myśliwców Hurricane i Spitfire, które w 1940 r. obroniły Wielką Brytanię przed niemiecką inwazją. W roku 1971 spółka popadła w kłopoty finansowe i przymusowy zarząd oddzielił branżę produkcji samochodów od branży produkcji silników lotniczych, okrętowych oraz turbin energetycznych. Ta pierwsza ostatecznie przeszła w ręce niemieckiego Volkswagena i BMW, a ta druga została po kilku latach przekształcona w w spółkę akcyjną Rolls-Royce Holdings plc. Jej wartość giełdowa przekracza 22 miliardy funtów.

Wielka trójka producentów silników lotniczych

Obecnie RR jest drugim w świecie, po General Electric, a przed Pratt & Whitney, producentem silników lotniczych do samolotów cywilnych i wojskowych. RR i obydwie wymienione amerykańskie firmy tworzą „wielką trójkę”, która zdominowała światowy rynek silników lotniczych i głównie między sobą konkurują. RR razem ze spółkami zależnymi zatrudnia 40 tys. ludzi w 50 krajach. W latach 80. podano wiadomość, że tylko Coca Cola jest w świecie marką bardziej znaną od Rolls-Royce, choć jest to głównie zasługą luksusowych samochodów tej marki. Tak potężna firma nie może nie mieć ścisłych związków z politykami wszystkich szczebli władzy oraz wszystkich partii. Szefowie brytyjskiego rządu i jego ministrowie tradycyjnie lobują za granicą za zamówieniami dla rodzimego giganta.

Dick Taylor – pierwszy „whistleblower”

Pierwsze doniesienia o rzekomej korupcji przeciekły do prasy w 2012 r. Polegało to na tym, że odpowiednio opłacani przez RR pośrednicy korumpowali zagranicznych decydentów w celu uzyskiwania zamówień dla brytyjskiej firmy. Pierwszym poważnym „whistblowerem” był Dick Taylor, który po przeszło 30 latach pracy dla RR został w 2006 r. zmuszony do przejścia na wcześniejszą emeryturę w wieku 62 lat, po tym jak zaczął głośno mówić o korupcyjnych metodach stosowanych w walce o kontrakty przez jego kolegów w Indonezji, ostatnim z kilkunastu krajów, do którego Taylor był w swej karierze oddelegowany.

Dick Taylor nie pogodził się ze zwolnieniem i zaczął rozgłaszać w mediach to, co wiedział. Według niego Tommy Suharto, syn byłego prezydenta Indonezji, otrzymał od RR 20 mln dolarów łapówki za załatwienie zamówienia na silniki Trent 700 przez indonezyjskie linie lotnicze Garuda. Po sześciu latach głos Taylora został wreszcie poważnie potraktowany i sprawą zajął się Serious Fraud Office (SFO), dosłownie Urząd Poważnych Oszustw, polskim odpowiednikiem może być Centralne Biuro Antykorupcyjne. Urząd ten działa od 1988 r. i jest głównym wykonawca ustawy antykorupcyjnej o nazwie The Bribery Act 2010.

Mechanizm ugody (DPA)

Koncern w 2012 r. musiał uznać, że nie ma szans na wyjście z tego suchą nogą i wprawdzie nie przyznał się publicznie do zarzutów, ale zgłosił pełną gotowość do współpracy z SFO, oraz powołał komisję do przeprowadzenie wewnętrznego dochodzenia. W 2012 r. nie było już atmosfery do zatuszowania sprawy, tak jak to się stało w roku 2006, kiedy premier Tony Blair osobiście nakazał ukręcić łeb podobnej sprawie. Koncern zbrojeniowy BAE Systems miał wtedy grubą łapówką przekonać decydentów z Arabii Saudyjskiej, że jego oferta na dostawę 72 samolotów Typhoon o wartości 6 mld funtów jest lepsza od oferty francuskiej. Tony Blair zastopował zaawansowane śledztwo SFO tłumacząc, że jego kontynuowanie „zagraża bezpieczeństwu państwa”.

Trzy grzywny, razem 671 milionów funtów

Po trwającym cztery lata dochodzeniu, które kosztowało 13 mln funtów - i po tym, jak kierownictwo RR przyznało się do stosowania praktyk korupcyjnych przez 30 lat w kilkunastu krajach - Serious Fraud Office zastosował względem RR formułę o nazwie Deferred Prosecution Agreement (DPA), dosłownie „porozumienia o zawieszeniu ścigania”. Jest to rodzaj ugody – która musi być zatwierdzona przez sędziego - polegającej na tym, że organ ścigający zawiesza postępowanie i odstępuje od skierowania sprawy do sądu, jeśli firma, przeciwko której toczy się postępowanie zobowiąże się do spełnienia określonych warunków. Chodzi głównie o naprawienie szkód wyrządzonych kryminalną działalnością i przeprowadzenie programu naprawczego, który wykluczy korupcję w przyszłości. W ten sposób unika się długiego i kosztownego procesu sądowego. RR zobowiązał się do zapłacenia grzywny w wysokości ponad 497 milionów funtów rozłożonej na pięć lat oraz wdrożenie procedur wykluczających stosowanie praktyk korupcyjnych.

Jednocześnie podobne postępowanie przeciwko RR odbyło się w USA, gdzie RR musi zapłacić grzywnę 170 mln dolarów. Tutaj również sprawa się zakończyła formułą DPA. Amerykańskie filie RR były ścigane na podstawie ustawy Foreign Corrupt Practices Act, która zabrania stosowania praktyk korupcyjnych przez amerykańskie firmy za granicą. Notabene Donald Trump zapowiedział zniesienie tej ustawy. Trzecim krajem, gdzie RR została ukarana grzywną (25 mln dolarów) jest Brazylia, gdzie RR był zamieszany w głośną aferę koncernu naftowego Petrobras. Razem w trzech krajach RR będzie musiała wydać na grzywny, w przeliczeniu na brytyjskie funty, 671 milionów w ciągu kilku najbliższych lat.

£8 mln dla rosyjskich łączników

RR przekupywał pośredników w kilkunastu krajach, ale jak widzimy dochodzenie w tej sprawie odbyło się tylko w trzech. Jednym z ciekawszych może się wydać przypadek Rosji mający miejsce w latach 2008 i 2009. W punktach od 176 do 190 zamieszczonym na stronie SFO sprawozdaniu z dochodzenia [Deferred Prosecution Agreement – Statement of Facts – SFO v Rolls Royce PLC] opisany został przebieg przekazania łapówki przez pracowników moskiewskiego biura RR, dokładniej reprezentujących firmę Rolls-Royce Energy Systems, Inc.(RRESI). Chodziło o przetarg na dostawę wyposażenia przepompowni gazu w stacji Portowaja na bałtyckim wybrzeżu niedaleko Wyborga, która tłoczy gaz dla rurociągu Gazpromu położonego na dnie Bałtyku, tzw. Nord Stream. W sprawozdaniu SFO czytamy, że aby dostać ten kontrakt pracownicy RRESI musieli zapłacić w 2008 r. dwom rosyjskim pośrednikom osiem milionów funtów, co stanowiło półtora procent wartości kontraktu.

Corruption Watch: niezasłużona łagodność

Pozarządowa organizacja antykorupcyjna Corruption Watch skrytykowała układ zawarty przez SFO z RR. Zdaniem Corrution Watch koncern RR nie zasłużył na zastosowanie formuły Deferred Prosecution Agreement (DPA), ponieważ tym wypadku nie doszło do dochodzenia w następstwie „samodoniesienia” (self-report), to jest kiedy sama firma w której doszło do korupcji donosi o tym do organu ścigania licząc na łagodniejsze potraktowanie, które jest właśnie zapisane w ustawie antykorupcyjnej. Tak było w dwu poprzednich wypadkach zastosowania tej formuły przez SFO. W przypadku RR sprawa zaczęła się od co najmniej dwu zewnętrznych „whistleblowerów”, którzy nagłośnili korupcję, mianowicie w Indonezji i Chinach. To że RR od razu zaczął ściśle współpracować z SFO, wymienił cały zarząd i wdrożył procedury antykorupcyjne (rezygnacja z płatnych pośredników) nie jest wystarczające. Według Corruption Watch na decyzji SFO zaważyły powiązania RR ze światem polityki jako strategicznie ważnej firmy, także ze względów wojskowych.

 

Opracowanie: Marian Skwara, England.pl, 09.02.2017

 

 

 

 

Aktualności 

Orientacyjny kurs dla transakcji
powyżej 10 000 GBP

Do Polski4.7941 

Do W. Brytanii4.8235 

Negocjacje możliwe już
od 2000 GBP


Kontakt do Dealera 

GG_logo