Przelewy do Polski 5.2000 1.36% 

Przelewy do Wielkiej Brytanii 5.3250 1.06% 

Przelewy do Polski 5.2000 1.36% 

Przelewy do Wielkiej Brytanii 5.3250 1.06% 

Pitcairn Islands - największy na świecie morski rezerwat przyrody

Wyspa Pitcairn

Jeśli ktoś myśli, że dawno skończyły się czasy, kiedy nad brytyjskimi posiadłościami nigdy nie zachodziło słońce, ten się myli. Wielka Brytania nadal włada czternastoma terytoriami zamorskimi rozsianymi po wszystkich trzech oceanach, oraz na Karaibach i Morzu Śródziemnym. Ta sytuacja natchnęła działaczy ochrony środowiska do wysunięcia projektów ochrony światowych zasobów morskich. W ostatnich latach osiągnęli oni spektakularne sukcesy.

Owe zamorskie terytoria, to okruchy dawnego imperium, w większości małe wyspy, mieszkańcy których nie chcieli tworzyć niepodległego państwa w epoce dekolonizacji, albo były praktycznie bezludne. Trzy śródziemnomorskie terytoria - Gibraltar oraz dwa małe, nadbrzeżne kawałki Cypru, Akrotiri i Dhekelia – Brytyjczycy zatrzymali wyłącznie ze względów wojskowych. Powierzchniowo najmniejszy jest Gibraltar, tylko sześć i pół kilometra kwadratowego, a największe Falklandy, ponad 12 tys. km kw. Jednakże proporcje zaludnienia są odwrotne; w Gibraltarze mieszka 30 tys. ludzi, dziesięć razy więcej niż na Falklandach. Najbardziej zaludnione są Bermudy – 64 tys. Zupełne odrębny status ma tak zwane Brytyjskie Terytorium Antarktyczne, siedem razy większe od powierzchni samego Zjednoczonego Królestwa, które Brytyjczycy zaliczają do swych terytoriów, ale nikt w świecie tego nie uznaje.

Konfetti imperium

Dzięki regulacjom prawa międzynarodowego posiadanie nawet najmniejszych wysepek na oceanie nie ogranicza się do władania samymi wyspami, ale także daje prawo do przylegających wód włącznie z jego zasobami oraz dnem akwenu. Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 r. stanowi, że państwa nadmorskie dysponują wyłączną strefą ekonomiczną (WSE), to jest obszarem rozciągającym się do 200 mil morskich (370 km) mierzonym od linii brzegowej, na którym to państwo nadbrzeżne posiada suwerenne prawa do badania, eksploatacji oraz ochrony zasobów naturalnych, zarówno żywych, jak i nieożywionych dna morza oraz pokrywających ich wód. W ten sposób Francja i Wielka Brytania dzięki swym rozsianym na oceanach postkolonialnym resztkom - Francuzi nazywają je Les confettis de l’Empire - na mocy prawa mórz stały się posiadaczami ogromnych obszarów morskich wielokrotnie większych niż by to było, gdyby liczyły się tylko wody oblewające ich właściwe terytoria. Obydwa państwa znajdują się w ścisłej czołówce największych morskich posiadaczy - Francja na drugim, a Wielka Brytania na piątym miejscu – w towarzystwie państw kontynentalnych, które wielkie WSE mają z racji długiego wybrzeża jak USA, Australia i Rosja.

Sumaryczna powierzchnia wszystkich brytyjskich stref wynosi 6,805,586 km kw. Jest to 28 razy więcej niż wynosi lądowa powierzchnia wysp brytyjskich. Dzięki swym ledwo dostrzegalnym na mapie świata kropkom Wielka Brytania wyprzedza nawet Kanadę, która jest oblana dwoma ocenami i Morzem Polarnym. Dla porównania polska WSE wynosi zaledwie 30 533 km2 i w żadnym miejscu nie osiąga szerokości 200 mil morskich, ponieważ musi się dzielić powierzchnią niewielkiego Bałtyku ze Szwecją, Danią i innymi sąsiadami.

Wyspa buntowników

Brytyjskie organizacje ochrony środowiska, a także wspierające je amerykańskie organizacje jak Pew Charitable Trusts oraz National Geographic Society, już od dawna prowadziły kampanie na rzecz wykorzystanie instytucji WSE do stworzenie oceanicznych rezerwatów jako środka zachowania biologicznego zróżnicowania akwenów, ochrony zagrożonych gatunków, walki z nielegalnymi połowami i odbudowania przełowionych zasobów. W tym roku rząd zgodził się z ekologami i ogłosił zakaz połowów wokół położonego na południowym Pacyfiku archipelagu Pitcairn Islands. Trudno sobie wyobrazić bardziej izolowane miejsce na globie. Wyspy te znajdują się mniej więcej w połowie drogi między Nową Zelandią a Chile i są najbardziej peryferyjnymi, od strony południowej, wysepkami polinezyjskiej mgławicy. Najbliżsi sąsiedzi, od północnego zachodu, to wysepki francuskiej Polinezji, a od wschodu, w odległości około jednego tysiąca kilometrów, Wyspa Wielkanocna. Od południa natomiast rozciąga się pusty przestwór aż do Antarktydy.

Archipelag Pitcairn Islands

Archipelag składa się z czterech wulkanicznych wysepek o łącznej powierzchni zaledwie 47 km kw., które są rozciągnięte w nierównej linii o długości około 500 km. Tylko jedna z wysepek, właściwa Pitcairn, nadaje się do zamieszkania, pozostałe to atole koralowe. Obecnie mieszka tam około 45 osób i to właśnie z ich powodu Pitcairn, kiedyś bezludna, stała się słynna. Są to potomkowie zbuntowanych marynarzy brytyjskiego okrętu HMS Bounty, którzy w 1789 r. schronili się na wyspie wraz z kilkunastoma tahitańskimi kobietami i mężczyznami, aby ukryć się przed brytyjskimi organami ścigania. Historia ta doczekała się obszernej literatury oraz dostarczyła scenariusza do wielokrotnego sfilmowania.

Dozór z kosmosu

Główną przeszkodą do ustanowienia strefy ochronnej wokół Pitcairn był problem egzekwowania zakazu połowu. Szacuje się, że w świecie co piąta ryba morska dostarczana do handlu pochodzi z nielegalnych połowów. Jak upilnować tak ogromny i oddalony obszar przed oceanicznymi kłusownikami? Ekolodzy przekonali rząd, że rozwiązania może dostarczyć najnowsza technologia. Nadzorowanie akwenu odbywa się z satelity komunikacyjnego. Centrum operacyjne znajduje w Anglii, w miejscowości Harwell, niedaleko Oxfordu, w ośrodku o nazwie Satellite Applications Catapult. Jest ośrodek zajmujący się zastosowaniem najbardziej zaawansowanej technologii związanej z badaniem kosmosu do różnych celów gospodarczych, w tym także dla gospodarki morskiej. Satelitarne monitorowanie czyni zbędnym utrzymywanie kosztownej flotylli łodzi patrolowych do kontrolowania statków przepływających przez chronioną strefę. Kamery z satelity dużo skuteczniej mogą śledzić ich ruchy i aktywność, rejestrować porty wypłynięcia i porty docelowe.

Britannia rule the waves

Pitcairn Islands Marine Reserve zajmuje obszar 834,334 km kw., a więc w przybliżeniu tyle co łączna powierzchnia Francji i Niemiec. Obecnie jest to największy obszar chroniony na świecie. Wprawdzie podaje się, że amerykański rezerwat morski Pacific Remote Islands Marine National Monument ma od ubiegłego roku jeszcze większą powierzchnię, 1,269,065 km kw., ale nie jest to jeden zwarty obszar jak brytyjski, ale składa się z pięciu mniejszych oddalonych od siebie o tysiące mil. Pitcairn jest już drugim brytyjskim oceaninicznym rezerwatem. Pierwszy, o nazwie Chagos Marine Protected Area, został utworzony w 2010 r. na Oceanie Indyjskim wokół 55 koralowych wysepek i ma powierzchnię 640 tys. km kw. i jako taki był także największym na świecie. Jednagże status prawny tego rezerwatu jest niepewny ze względu na roszczenia Republiki Mauritius do archipelagu. W czasach kolonialnych Mauritius i archipelag stanowiły jeden obszar polityczny. Przed przyznaniem Mauritiusowi niepodległości w 1965 r. Brytyjczycy wydzielili archipelag ze względów strategicznych. Na największej wyspie Diego Garcia utworzona została amerykańska baza wojskowa a rdzenna ludność przymusowo wysiedlona.

Stara imperialistyczna pieśń Britannia rule the waves opiewała brytyjskie panowanie nad morzami. Dzisiaj te słowa przybrały nieoczekiwany wydźwięk. Brytyjczycy wraz z Amerykanami ustanawiają standardy ochrony oceanicznego dziedzictwa ludzkości.

 

Opracowanie: Marian Skwara, England.pl, 21.09.2015

 

 

 

 

Aktualności 

Orientacyjny kurs dla transakcji
powyżej 10 000 GBP

Do Polski5.2400 

Do W. Brytanii5.2790 

Negocjacje możliwe już
od 2000 GBP


Kontakt do Dealera